Persecución e medo: testemuños recollidos na Pena de Gundivós

P1100779O 16 de xullo de 2014 entrevistamos a persoas maiores do lugar da Pena de Gundivós sobre a represión neste lugar do Concello de Sober. Poñemos aquí un resumo de toda a información que recopilamos. As fichas de recollida e a transcrición literal dos testemuños será doada ao proxecto Nomes e Voces. Agradecementos a Rosita da Pena de Gundivós por facilitar o contacto e a xornada de recollida.

SEOANE E A PENA DE GUNDIVÓS: PERSOAS AGOCHADAS E REPRESIÓN FALANXISTA

Na parroquia de Gundivós houbo xente “escapada”; as mulleres dábanlles de comer. Un dos escapados estaba nunha casa con dobre parede.

A Garda Civil e os falanxistas patrullaban os lugares de Gundivós para capturar aos fuxidos. “Estaban día e noite os falanxistas aquí”, todos “viñan de Santa Cruz”.

Dende Seoane víanse “brillar os gorros da Guardia Civil cando viñan en Vilapedre”. Cando viña a Garda Civil os nenos metíanse nunha cociña dunha casa. Un día petou a GC na porta e había “sete ou oito falangistas de Santa Cruz”.

Un dos falanxistas vixiaba o río, para que non cruzasen os fuxidos por alí. O día de Santo Antón, o 17 de xaneiro, colleron a un, pero librou porque a súa muller era de Santa Cruz, “soltárono pola muller”.

A unha nena mandárona meterse no forno para ver se estaba alí un escapado.

Había un rapaz de Seoane escapado. Un día, o rapaz estaba “escondido rente da casa, e a nai do rapaz tiña moito medo”. “Había sete falangistas onde estaba o forno de cocer as olas. E cinco guardiaciviles. E el estaba alí, pero naide o sabía.
E a abuela dise dicía:
– Ai, Virgen Santísima, que se entran eiquí mátannos!”

Un dos escapados foi un día onda unhas mozas que estaban a lavar a roupa nas devesas do cura. Unha delas díxolle ao rapaz que non marchara, que fora comer coa familia, que non comera aínda.

Dixo el:
“- E como vou pasar se está a Guarcia Civil e os falangistas en Seoane?
E díxolle unha:
– Poñémosche o cesto da roupa na cabeza e naide te conoce.
Ai!, pero desde alí conocérono. Tiráronlle un tiro e sacáronlle a suela do zapato.
A ese levárono e fartáronse de mallar e de mallar nel; non morreu alí pero…”

Houbo episodios de violencia política da esquerda, cando saíron ao paso do cura de Santa Cruz, que misaba en Figueiroá, e lle tiraron tiros. Un dos autores era un rapaz das Sobreiras (Gundivós) ao que o cura recoñeceu porque tiña unha mancha na cara. Os outros curas querían que o xulgaran e condenaran a morte, pero “non o mataron”.

Había un matrimonio vello en Seoane. Un domingo veu por alí a partida falanxista. Ela tiña costume de lavar a roupa pola mañá. Era un domingo que non fora á misa, nunha présa pequena no fondo do lugar.
Os falanxistas dixéronlle ao home:
– Onde vai a súa muller?
– Está lavando a roupa – respondeu -.
– Onde está?
– Alí por baixo.
Atravesaron a finca e estaba ela no fondo, lavando. E dixéronlle:
– Veña con nós!
Colleron un mangado de palla do palleiro e esposáronos aos dous no mangado de palla, e alí os deixaron. Pasaron moito medo.

A un que ía cos carros do abono, por non levantar a man ante a Garda Civil, matáronlle ao can dun disparo.

Ademais de atemorizar á poboación, as partidas falanxistas roubaban nas casas.

Houbo xente de Gundivós á que levaron presa a Lugo por non dicir onde estaban familiares fuxidos.

De Gundivós mataron a xente, un deles Amador, atopado morto en Sober xunto cun tal Roseto de Proendos.

De Fondón, mataron a un matrimonio na súa casa; ela estaba “en estado”, ía a dar a luz moi pronto. Chamábanse Jesús e María; matounos a Garda Civil.

P1100776

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s